Doğduğumuz andan itibaren öncelikle anne ve babamız, rol model olarak benimsediğimiz çocukluk kahramanlarımız, arkadaşlarımız, öğretmenlerimizin nasıl bir kişi olursak kendimizi değerli hissedeceğimiz yönünde sayısız mesajla bizi şekillendirirler. Bu mesajlar daha sonra bizim kişiliğimizin temel taşlarını, yani yaşam senaryomuzu oluşturur. Seçtiğimiz meslek, eşimiz, işimiz hepsini bu mesajların bizi yönlendirdiği şekilde seçer ve yaşamımızı bu mesajlara göre yaşarsak kendimizi değerli hissederiz.

Seçtiğimiz kelimeler, ses tonumuz, mimiklerimiz, yüz ifademiz ve bütün beden dilimiz bizi şekillendiren mesajlar tarafından yapılandırılır.   Seni şekillendiren mesajlar aynı zamanda Afrika dan, Asya ya, Amerika dan Avusturalya ya kadar bütün çocukları şekillendiren evrensel mesajlarla aynıdır. Bu mesajlara sürücüler denir ve dünyanın her yerinde anneler ve babalar aynı mesajlarla çocuklarını yapılandırırlar. Sen de aşağıdaki mesajlarla yaşam senaryonu yazdın.

Mükemmel ol           :Her şeyi tam ve doğru yaparsam değerliyim

Acele et                  :Acele eder ve hızlı olursam değerliyim

Memnun et              :Başkalarını memnun ve mutlu edersem değerliyim.

Güçlü ol                  :Güçlü olursam, duygularımı ve zayıflıklarımı gizlersem değerliyim

Gayret göster          :Çok çalışır ve çaba gösterirsem değerliyim  

 Mükemmel ol mesajları ile yaşamını şekillendirmişsen her şeyin düzenli olması, senin kontrolünde olması seni mutlu ediyorsa sorun olmayabilir. Ama kontrol edemediğin her şey seni rahatsız ediyor, düzensizlik ve dağınıklık seni kızdırıyor, iletişim ve ilişkilerini olumsuz etkiliyorsa bunun farkına varman gerekiyor. Mükemmel iyinin düşmanıdır. Mükemmel olmadığı için iyi yapabileceğin birçok şeyi erteliyor ve mükemmel olsun diye hiç yapmıyorsan ertelediğin başarılarına kavuşmak için seni şekillendiren bu mesajı bir kez daha değerlendirmende yarar olabilir.   Acele et, hızlı ol mesajları ile şekillenmiş olan kişiliğin nedeniyle hızlı yemek yiyor, hızlı ve koşturma içinde yaşıyor, hızlı araba kullanıyor olman seni tatmin ediyor ve mutlu bir yaşam sürüyorsan mesele yok. Ama hızlı yemek yediğin için hazım problemi yaşıyorsan, yaşamı sakin yaşayanlara kızgınlık duyuyor ve onlara tahammül edemiyorsan, hızlı araba kullandığın için sürekli ceza yiyor ya da kaza yapıyorsan kendini suçlamak yerine yaşamını şekillendiren mesajı irdelemeli ve seni nasıl şekillendirdiğinin farkına varmalısın.  

 Memnun edersen, mutlu edersen değerlisin mesajıyla yetişmişsen davranışlarını bir gözden geçirelim. Sürekli başkalarını düşünen, onların ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarından önde tutan, onların yapamayacağını düşünerek kurtarmayı görev edinen, zamanını, emeğini ve enerjisini başkalarına verdiğin için kendine kalmayan ve sonunda çevresinde kendisine bağımlı insanlar barındıran ve kendini ihmal eden bir kişi haline gelmişsen bence yaşamını şekillendiren mesajı bir kez daha gözden geçirmelisin.   Güçlü ol mesajıyla yetiştirildiysen duygularını göstermenin bir zayıflık olduğunu düşünebilirsin. Bağlanırsan, duygularının kontrolüne girersen, başkalarına bağlı olursan bunun bir zayıflık olduğunu düşünebilirsin. Ben kendime yeterim, başka insanlara ihtiyacım yok diye düşünüyorsan seni şekillendiren güçlü ol mesajını bir kez daha değerlendirmende yarar olabilir.   Çaba göster, çalış, uğraş mesajlarıyla yetiştiysen bir işten bir işe atlar ve mevcut işi bitirmezsin. Çünkü uğraşmak ve çalışmak senin için yeterlidir. Eğer bitirirsen çaba gösterecek bir şey kalmaz. Bu nedenle sürekli yeni uğraş alanları bulur ve bu alanda çalışmaktan zevk alırsın.

 Vedat Erol

 Eğitim ve Yönetim Danışmanı